感懷

唐代 全祖望
古人觀世道,首重在人心。天地縱多故,此志終昭森。 其或不然者,天地且胥沉。是以子孟子,苦口距詖淫。 斯人方寸地,治亂所侵尋。奚止中流壺,區區千黃金。 自從炎漢後,二千年於今。人心雖日替,猶仗一線任。 有時見皎日,一啟昏霾陰。有時遇震雷,一發啞鍾瘖。 支架此大造,廓清良有壬。胡為邇日來,澆薄不可禁。 凌夷成痼疾,沉綿日以深。漸且入膏肓,醫和無能針。 四民縱殷阜,亦復非好音。而況日侷促,游魚在沸鬵。 普天苦人滿,衣食難為周。農也頗力耕,所苦乏田疇。 再易三易地,高價十倍求。商也更大耗,子母不見酬。 架虛以欺人,強半成漏舟。桓桓者兵耶,簡練尤繆悠。 其寔乃市人,何以稱好仇。更有諸勛術,生齒日以稠。 不耕而不織,糜餉坐若流。勢且蔑可繼,道在豫為謀。 空教聖天子,玉燭親綱繆。諸公稱股肱,而徒安苟偷。 足食與足兵,果何道之由。文章雖小道,元氣所節宣。 三才有橐鑰,冥冥噓其間。隨運為降升,良亦非苟然。 列朝諸著述,大概略可言。有人一振之,旋轉蓋如環。 而今胡日下,東流勢不還。強者成梟狐,弱者成寒蟬。 天地失正聲,莫遏群兒喧。其在洪範中,咎徵豈無端。 杞人竊搔首,作詩志憂患。
rén guān shì dào   shǒu zhòng zài rén xīn tiān zòng duō   zhì zhōng zhāo sēn
huò rán zhě   tiān qiě chén shì zi mèng   kǒu yín
rén fāng cùn   zhì luàn suǒ qīn xún zhǐ zhōng liú   qiān huáng jīn
cóng yán hàn hòu   èr qiān nián jīn rén xīn suī   yóu zhàng xiàn rèn
yǒu shí jiàn jiǎo   hūn mái yīn yǒu shí zhèn léi   zhōng yīn
zhī jià zào   kuò qīng liáng yǒu rén wéi ěr lái   jiāo jìn
líng chéng   chén mián 綿 shēn jiàn qiě gāo huāng   néng zhēn
mín zòng yīn   fēi hào yīn ér kuàng   yóu zài fèi qín
tiān rén mǎn 滿   shí nán wéi zhōu nóng gēng   suǒ tián chóu
zài sān   gāo jià shí bèi qiú shāng gèng hào   jiàn chóu
jià rén   qiáng bàn chéng lòu zhōu huán huán zhě bīng   jiǎn liàn yóu miù yōu
shí nǎi shì rén   chēng hào qiú gèng yǒu zhū xūn shù   shēng chǐ chóu
gēng ér zhī   xiǎng zuò ruò liú shì qiě miè   dào zài wèi móu
kōng jiào shèng tiān   zhú qīn gāng móu zhū gōng chēng gōng   ér ān gǒu tōu
shí bīng   guǒ dào zhī yóu wén zhāng suī xiǎo dào   yuán suǒ jié xuān
sān cái yǒu tuó yào   míng míng jiān suí yùn wéi jiàng shēng   liáng fēi gǒu rán
liè cháo zhū zhù shù   gài lüè yán yǒu rén zhèn zhī   xuán zhuǎn gài huán
ér jīn xià   dōng liú shì hái qiáng zhě chéng xiāo   ruò zhě chéng hán chán
tiān shī zhèng shēng   è qún ér xuān zài hóng fàn zhōng   jiù zhēng duān
rén qiè sāo shǒu   zuò shī zhì yōu huàn